Na een brand is het vaak van groot belang om vast te stellen welke elektrische apparatuur kan worden gereinigd, hersteld en weer in gebruik genomen. Het behoud van complexe machines kan de verstoring en de kosten die met een schadegeval gepaard gaan aanzienlijk verminderen. Maar niet elk onderdeel kan worden hersteld.
Droge transformatoren, motoren met open behuizing, stroomonderbrekers, zekeringen en andere elektrische componenten kunnen heel verschillend reageren op rook, roet, hitte en zelfs op het reinigingsproces zelf. Inzicht in wanneer herstel nog haalbaar is en wanneer vervanging de betere keuze is, vormt een belangrijk onderdeel van het ontwikkelen van een gedegen strategie na een schadegeval.
Waarom sommige elektrische componenten kwetsbaarder zijn
De uitdaging begint bij de manier waarop bepaalde elektrische componenten worden vervaardigd.
Droge transformatoren bevatten dicht gewikkelde spoelen, isolatiepapier, met vernis gecoate geleiders, blootliggende aansluitingen en gelamineerde magnetische kernen. Omdat deze onderdelen niet hermetisch zijn afgeschermd van hun omgeving, kunnen rook en roet isolatiesystemen en andere gebieden bereiken die mogelijk moeilijk toegankelijk, te inspecteren of te reinigen zijn. Motoren met een open frame leveren vergelijkbare problemen op, omdat hun interne wikkelingen blootgesteld zijn aan de omgeving. Verbrandingsresten kunnen corrosief of geleidend zijn, en verontreiniging diep in dicht gewikkelde onderdelen kan moeilijk te beoordelen en te verwijderen zijn, wat de toekomstige betrouwbaarheid in twijfel trekt.
Schoonmaken heeft zijn grenzen
De reinigingsmethode en de manier waarop een onderdeel is vervaardigd, spelen een belangrijke rol bij de gespecialiseerde ontsmetting na een schadegeval.
Perslucht kan bijvoorbeeld loszittend oppervlaktevuil verwijderen, maar kan ook fijn roet en verbrandingsresten dieper in moeilijk bereikbare wikkelingen en isolatiegebieden drijven. Richtlijnen van het IEEE, fabrikanten en federale onderhoudsinstanties beperken het gebruik van perslucht bij droge transformatoren tot een relatief lage druk, doorgaans niet hoger dan 25 psi. Fabrikanten waarschuwen ook tegen het gebruik van vloeibare reinigingsmiddelen op droge transformatoren, omdat deze de wikkelingsisolatie kunnen beschadigen. Naar onze mening kan vloeistof in de wikkelingen trekken, en die ruimtes kunnen ter plaatse niet op betrouwbare wijze worden geïnspecteerd of gedroogd.
Restauratie versus vervanging
Voor een succesvolle herstelstrategie hoeft men niet per se te kiezen tussen het herstellen van een complete machine of het vervangen ervan.
De betere vraag is welke onderdelen betrouwbaar en voordelig kunnen worden gerepareerd, en welke beter kunnen worden vervangen.
Voor droge transformatoren bevat NEMA GD 2-2021 gepubliceerde richtlijnen waarin wordt bepaald dat droge transformatoren en droge transformatoren voor stuurcircuits na blootstelling aan brand en hitte in de categorie „apparatuur vervangen“ worden ingedeeld.
Onze ervaring leert dat grote motoren met open frame vaak kunnen worden gereviseerd, maar niet ter plaatse. De juiste aanpak is om dit te laten uitvoeren door een gespecialiseerd motorenbedrijf dat over de benodigde apparatuur beschikt om de wikkelingen te verwijderen en opnieuw te wikkelen, en de vervuiling op de juiste manier aan te pakken. Bij kleinere motoren kost het opnieuw wikkelen vaak meer dan vervanging.
Dat onderscheid is belangrijk omdat het vervangen van een kwetsbaar onderdeel niet noodzakelijkerwijs betekent dat een groter apparaat, dat anders nog gerepareerd zou kunnen worden, moet worden afgedankt. Toegankelijke, niet-poreuze delen van een machine kunnen nog steeds in aanmerking komen voor onderhoud, terwijl verontreinigde onderdelen met ontoegankelijke wikkelingen of poreuze isolatie worden vervangen.
Verder kijken dan transformatoren en motoren
Dezelfde afweging tussen renovatie en vervanging geldt ook voor het bredere elektriciteitsdistributienet.
Stroomonderbrekers in gegoten behuizing, standaard laagspanningszekeringen, aardlekschakelaars (GFCI’s), automatische brandbeveiligingsschakelaars (AFCI’s), overspanningsbeveiligingen, stopcontacten, schakelaars en soortgelijke apparaten kunnen na blootstelling aan rook, roet of hitte een economische uitdaging vormen. Bij relatief goedkope onderdelen kunnen de arbeidskosten voor het demonteren, reinigen, beoordelen, testen, documenteren en opnieuw installeren van de apparatuur hoger uitvallen dan de kosten voor vervanging ervan.
De grenzen van het herstel in kaart brengen
Herstel na schade komt uiteindelijk neer op het nemen van weloverwogen beslissingen over de vraag waar herstel meerwaarde of meer zekerheid biedt, en wat de kosten daarvan zijn.
Door gerichte restauratie-inspanningen te richten op apparatuur en onderdelen die effectief kunnen worden hersteld, en tegelijkertijd bepaalde componenten te vervangen die zich niet lenen voor een betrouwbare of economische restauratie, kunnen grotere activa worden behouden en kan een praktische terugkeer naar de dienst worden ondersteund. Deze beslissingen moeten worden gebaseerd op de specifieke omstandigheden van de schade, de geldende richtlijnen, de aanbevelingen van de fabrikant, tests en een deskundige technische beoordeling.
Lees het volledige artikel, De grenzen van restauratie: overwegingen bij vervanging van droge transformatoren en open-frame motoren na een schadegeval, voor een diepgaande analyse van verontreiniging, reinigingsbeperkingen, richtlijnen uit de sector en de technische en economische overwegingen rondom beslissingen over herstel en vervanging.
Amir Ruben
Hoofd Servicelijn
Ken Gentile, ingenieur
Senior forensisch ingenieur op het gebied van elektrotechniek en brandbeveiliging